Theo công văn của Hội Nghề cá Việt Nam, vùng biển ven bờ Bình Thuận là vùng nước chồi (có năng suất sản lượng thủy sản cao hơn nhiều lần vùng biển khác), đáy biển là cát và đá nhưng là nơi sinh sống của nhiều loài thủy sản bố mẹ quý hiếm như tôm hùm, các loài giáp xác và nhiều loài nhiễm thể sinh sống.

Theo công văn, khu vực xa hơn là khu bảo tồn biển Hòn Cau, là nơi có thảm cỏ biển, rạn đá san hô là nơi sinh sống của quần đàn thủy sinh và chúng được lan tỏa ra toàn bộ vùng biển miền Trung

“Cùng với Bình Định, vùng biển Bình Thuận đang là nơi cung cấp tôm hùm giống tự nhiên cho các tỉnh có nghề nuôi tôm hùm là Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Định, Bình Thuận và Ninh Thuận mang lại doanh thu hàng nghìn tỉ đồng và giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động”, Hội nghề cá nói.

Theo đó, Bình Thuận cũng là một trong những tỉnh có vùng nước chất lượng tốt, với khoảng 1/3 trại giống tôm nước lợ, sản xuất tôm cho cả nước để thực hiện chủ trương của Chính phủ là đến năm 2025 xuất khẩu tôm đạt 10 tỉ USD.

“Vùng ven biển Bình Thuận bao gồm Hòn Cau rất quan trọng đối với đa dạng sinh học, hệ sinh thái, trữ lượng nguồn lợi thủy sản của các tỉnh Nam miền Trung, cần được bảo tồn”, Hội nghề cá kiến nghị.

Bên cạnh đó, Hội nghề cá cũng đề nghị Bộ TN-MT làm rõ việc trước khi cấp phép cho đổ bùn thải đã yêu cầu chủ đầu tư đánh giá kỹ lưỡng hay chưa? Bởi vì cửa sông ngoài thành phần chính là bùn hữu cơ, cát còn là trầm tích lắng đọng của các hóa chất độc do chất thải nhà máy, bệnh viện, canh tác nông nghiệp, có những chất không phân hủy như Dioxin, 2,4D…

Hội nghề cá cũng cho biết, trong giấy phép Bộ TN-MT yêu cầu chủ đầu tư nhận bùn nạo vét cửa sông xuống biển và cho rằng lượng bùn nhận xuống biển hàng triệu mét khối sẽ không ảnh hưởng đến vùng biển bảo tồn Hòn Cau. Tuy nhiên, Hội này cho rằng thành phần bùn gồm bùn lỏng và cát, sỏi khi đổ xuống biển thì cát sỏi sẽ lắng xuống đáy trong một số ngày, phần bùn lỏng sẽ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm không thể lắng đọng xuống đáy.

“Trong điều kiện sóng, gió, bão, thủy triều thì chỉ trong vài ngày lượng bùn này sẽ được sóng gió đưa đi bồi đắp làm chết sinh vật đáy, mất nơi trú ngụ của thủy sản bố mẹ, nhanh chóng làm thay đổi môi trường sinh thái của khu bảo tồn biển Hòn Cau. Việc trong báo cáo đánh giá tác động môi trường nói là nhận bùn xuống đáy biển chỉ là cách nói kiểu lách luật”, văn bản nêu.

Hội Nghề cá Việt Nam cũng yêu cầu làm rõ việc Bình Thuận dự kiến có tới 5 nhà máy nhiệt điện, vậy ngoài Vĩnh Tân 1 xin đổ bùn ra biển, các nhà máy tiếp theo sẽ đổ bùn đi đâu hay sẽ được tiếp tục mang ra vùng biển này đổ? Trong khi đó, cửa sông khu vực Bình Thuận chủ yếu được kiến tạo từ cát, khi nạo vét xong cát hai bên liệu có dẫn tới sạt lở?

Bản kiến nghị cũng nêu rõ, Luật Biển Thế giới vẫn cho phép đổ chất thải ra biển nhưng phải có cơ sở đánh giá toàn diện về tác động đối với hệ sinh thái và phải công bố cho thế giới được biết. Còn theo Luật Tài nguyên, Môi trường Biển và Hải Đảo thì việc xả chất thải ra biển phải không làm ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.

Thông thường khi đổ sẽ mang ra vùng biển chung, cách xa bờ, nhưng ở đây nơi được cấp phép đổ bùn thải là vùng biển của ven biển Bình Thuận. “Đây là bãi cá, là nơi bảo tồn đa dạng sinh học, là nguồn sống của hàng vạn ngư dân, của các trại giống tôm và ngư dân khai thác nhuyễn thể hai mảnh vỏ tầng đáy”, công văn nêu.

Cũng theo Hội Nghề cá, việc làm báo cáo đánh giá tác động môi trường phải được lấy ý kiến công khai các nhà khoa học, các nhà quản lý, đặc biệt là nhân dân - những người trực tiếp bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, nhiều đối tượng có liên quan chỉ được biết khi giấy phép 1517/GP-BTNMT của Bộ được công bố.

Do đó, Hội Nghề cá Việt Nam kiến nghị, Chính phủ cho tạm dừng thực hiện khẩn cấp giấy phép 1517 của Bộ TN-MT. Đồng thời, thành lập một tổ chức độc lập kiểm tra xem xét việc nạo vét đổ chất thải ra vùng biển Bình Thuận; xem xét quy trình thẩm định dẫn tới việc cấp phép của Bộ TN-MT.

Hoài Phong