Như đã phản ánh, ngày 13.7, người dân địa phương lo lắng khi thấy ống cống ngầm rộng khoảng 40 cm từ dự án Formosa đổ nước thải đen ngòm ra môi trường. “Sau khi người dân phản ánh, phường báo ngay cho UBND tỉnh xin chỉ đạo. Lập tức lãnh đạo tỉnh yêu cầu Formosa phá bỏ, bít ngay đường ống” - ông Lê Văn Chương, Chủ tịch UBND phường Kỳ Phương, nói.

Vậy nhưng trong lúc đào bỏ và bít đường ống ngầm trên, người dân lại phát hiện thêm một đường ống chạy dọc bên ngoài tường rào của dự án Formosa. Đường ống này theo hướng thẳng về phía biển. UBND phường Kỳ Phương cho biết đang kiểm tra và có phương án xử lý tiếp.

Hơn 1 triệu kg dầu tràn

Nguồn tin riêng của phóng viên cho biết năm 2015, thanh tra Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) đã lập biên bản về việc Formosa để xảy ra sự cố tràn dầu.

Ngày 15.7, một cán bộ Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (PC49) Công an tỉnh Hà Tĩnh xác nhận Formosa từng gây ra tràn dầu ở dự án ở khu kinh tế Vũng Áng và đã buộc khắc phục sự cố. “Có hơn 1,06 triệu kg nước nhiễm dầu được vận chuyển để giao cho Công ty Urenco-10 xử lý” - bà Mai Thị Hương, Giám đốc Công ty Cổ phần Môi trường và Xử lý nước thải An Dương, nói.

Theo bà Hương, tháng 4.2015, Formosa có đề nghị Công ty An Dương xử lý sự cố tràn dầu. “Họ để bể dầu trong dự án chảy tràn ra mương nước. Chúng tôi đến thì PC49, Sở TN&MT… đã có mặt. Lúc này dầu đã tràn xuống mương thoát nước nhưng được chắn lại để không chảy xuống biển. Chúng tôi phải đưa xe chuyên dụng đến hút dầu cùng nước nhiễm dầu để đưa ra Hà Nội xử lý. PC49 và Sở TN&MT cũng yêu cầu chúng tôi nạo vét cát, bùn nhiễm dầu dưới mương nước đưa đi xử lý. Số dầu tràn ra khá nhiều nên công ty phải làm lán cho công nhân ở, thắp điện làm ngày lẫn đêm mới xử lý xong” - bà Hương kể.

Cũng theo bà Hương, thời gian qua Formosa nhiều lần thuê công ty bà vận chuyển, xử lý chất thải nhưng bà không nhận.

Rác đổ nhiều năm, nay mới lấy mẫu phân tích

Trong những ngày qua, người dân ở phường Kỳ Phương hoang mang trước các đống chất thải xuất phát từ Formosa được “khui” ra. Lo lắng trên chưa được giải quyết thì lộ ra bãi rác mới ở rừng dự án ODA 327 thuộc phường Kỳ Phương, chứa hàng đống chất thải sinh hoạt có chữ Trung Quốc được cho có nguồn gốc từ Formosa. Sự lo lắng càng thêm gia tăng khi nơi đổ rác này là rừng đầu nguồn cung cấp nước cho họ.

Chiều 15.7, ông Phan Duy Vĩnh, Phó Chủ tịch UBND thị xã Kỳ Anh, cho biết thị xã đã cho lực lượng kiểm tra và xác định có từ 60 đến 70 tấn chất thải, được đổ những năm trước. “Chúng tôi đã lấy mẫu gửi đi phân tích và sau đó sẽ thu gom, đưa đi xử lý đúng quy định. Tôi cũng nhìn nhận cán bộ Phòng TN&MT, địa phương chậm phát hiện để chất thải Formosa đưa đi chôn trong trang trại, đổ trong rừng” - ông Vĩnh nói.

Liên quan đến các vụ đổ bậy chất thải của Formosa, ngày 15.7, lãnh đạo UBND tỉnh, Sở TN&MT… đã làm việc, yêu cầu Formosa cung cấp hồ sơ xem Formosa phát sinh những chất thải gì, phương thức xử lý thế nào. Ngoài ra, Formosa còn được yêu cầu cung cấp toàn bộ danh sách cá nhân, đơn vị được thuê chở, xử lý chất thải công nghiệp, nguy hại.

Formosa cho biết họ ký hợp đồng với Công ty TNHH Môi trường Phú Hà (tỉnh Phú Thọ) vận chuyển, xử lý từ tháng 8.2015 đến nay với khoảng 145 tấn chất thải nguy hại. Ông Nguyễn Chí Thức, Giám đốc Công ty Phú Hà, cho rằng ở Hà Tĩnh chưa có nhà máy nào xử lý được rác thải nguy hại của Formosa nên phải chở ra Phú Thọ xử lý. Tuy vậy, Sở TN&MT cho biết sẽ kiểm tra, giám sát số chất thải nguy hại này có được xử lý đúng theo các thông tin vừa được cung cấp hay không.

Formosa phủ nhận trách nhiệm

Formosa vừa có công văn gửi Bộ TN&MT, Bộ TT&TT, Bộ Khoa học và Công nghệ… và các cơ quan báo chí về việc chôn lấp bùn thải. Theo đó, Formosa khẳng định chất thải mà Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Môi trường đô thị Kỳ Anh chở từ nhà máy của Formosa là chất thải rắn công nghiệp thông thường.

Formosa cũng viện dẫn hợp đồng thu gom, vận chuyển, xử lý bùn bánh nước thải công nghiệp Formosa ký với Công ty Kỳ Anh đã ghi rõ “bùn bánh của xưởng xử lý nước thải công nghiệp Formosa là chất thải công nghiệp thông thường”. Ngoài ra, Công ty Kỳ Anh phải đưa bùn bánh đến nơi xử lý chất thải đã được Sở TN&MT cấp phép.

Formosa còn khẳng định bùn bánh sau khi ra khỏi cổng trạm cân Formosa thì trách nhiệm thuộc về Công ty Kỳ Anh. Từ đó Formosa cho rằng quá trình vận chuyển, xử lý nếu có vi phạm thì Công ty Kỳ Anh phải chịu trách nhiệm chứ không liên quan đến Formosa.

Tuy vậy, trước đó ông Võ Tá Đinh, Giám đốc Sở TN&MT, nhấn mạnh: “Formosa ký hợp đồng vận chuyển, xử lý bùn thải với đơn vị không có chức năng là vi phạm. Mặt khác, theo hợp đồng đã ký kết thì Formosa phải kiểm tra, giám sát tại vị trí mà Công ty Kỳ Anh xử lý bùn thải nhưng Formosa không thực hiện”.

Nam Giang

Tỉnh đã yêu cầu cơ quan chức năng kiểm tra trách nhiệm cán bộ có liên quan. Tùy mức độ sai phạm của cán bộ để xảy ra việc đổ trộm chất thải sẽ bị xử lý theo quy định. Chúng tôi đã chờ kết luận rồi mới xử lý.

Về việc xử lý gần 268 tấn chất thải chôn ở trang trại và chất thải đổ ở bãi rác thị trấn Thiên Cầm, chúng tôi đang chờ kết quả phân tích mẫu để có hướng xử lý tiếp.

Ông Dương Tất Thắng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh

Đắc Lam - Trung Thanh - Viết Long - Pháp luật TP.HCM